Kurhaus Baden-Baden: từ nhà dạo bộ đến biểu tượng Rừng Đen
Kurhaus Baden-Baden ra đời từ quyết định của Đại công tước Ludwig xứ Baden vào 1821. Ông cho rằng nhà dạo bộ cũ quá nhỏ và kém sang so với đối thủ Wiesbaden, nên giao kiến trúc sư Friedrich Weinbrenner dựng một “Conversationshaus” mới.
Theo trang lịch sử chính thức mà 789win tham khảo, dự toán đầu tiên là 92.453 gulden, và phần lớn kinh phí dự kiến lấy từ thuế đánh vào nhà chơi. Công trình hoàn tất năm 1824.
Điểm nhấn là tiền sảnh với tám cột Corinth bằng sa thạch thung lũng Murg, phía trên là diềm chim ưng sư tử đỏ trắng. Với đội ngũ 789win, đó vẫn là hình ảnh mà khách quốc tế nhớ nhất về thành phố.
Sau hàng cột là phòng hội thoại, nay mang tên Weinbrennersaal. Khách chữa bệnh dạo bước ở đây cả khi trời mưa, trò chuyện, nghe nhạc và thỉnh thoảng thử vài đồng gulden ở các bàn đặt trong phòng bên.
Nếu bạn đã đọc bài về La Redoute và Casino de Spa trên 789win, bạn sẽ nhận ra cùng một công thức: nước khoáng ban ngày, sảnh xã giao buổi tối.
Công thức ấy chỉ thật sự bùng nổ khi một doanh nhân người Pháp xuất hiện.
Thời Bénazet: “thủ đô mùa hè của châu Âu”
Quãng 1838–1867 là thời rực rỡ nhất của khu nhà. Ba câu chuyện dưới đây, 789win chọn từ các nguồn Đức, giải thích vì sao.
Jacques Bénazet và lệnh cấm ở Pháp
Wikipedia tiếng Đức cho biết Jacques Bénazet (1778–1848) là con một thợ rèn vùng Pyrenees, từng thuê nhiều sảnh chơi ở khu Palais-Royal của Paris. Năm 1838, khi vua Louis-Philippe cho đóng các sảnh ấy, ông nhận giấy phép ở Baden với mức thuê cao hơn người tiền nhiệm Chabert.
Như 789win thấy qua số liệu, lệnh cấm ở Pháp đẩy khách sang bờ bên kia sông Rhine. Tuyến đường sắt hoàn thành năm 1844 càng tiếp sức, và tới 1847 thị trấn đã đón 32.943 lượt khách.
Édouard Bénazet và các sảnh kiểu Pháp
Khi Jacques qua đời năm 1848, con trai Édouard tiếp quản hợp đồng cho tới khi mất năm 1867. Đến 1853, ông ký hợp đồng 10 năm với nhà nước để mở rộng khu nhà.
Các kiến trúc sư nội thất Paris là Pierre Cicéri (1838–1841) và Charles Séchan (1853–1855) thiết kế lại phần bên trong theo phong cách tân baroque. Nhiều sảnh của Séchan vẫn còn đến hôm nay, và đây là phần 789win khuyên bạn chú ý nếu có dịp ghé thăm.
Dostoevsky, Dietrich và những vị khách lừng danh
Wikipedia tiếng Anh ghi rằng tiểu thuyết Con bạc của Fyodor Dostoevsky được gợi cảm hứng từ chuyến ông đến sảnh chơi ở đây. Nhiều thập niên sau, nữ diễn viên Marlene Dietrich gọi nơi này là “sảnh chơi đẹp nhất thế giới”.
Trong nhóm biên tập 789win, mình đánh giá đây là chi tiết thú vị nhất khi đọc tư liệu: một toà nhà xây để dạo bộ lại trở thành bối cảnh văn chương Nga.
Ánh hào quang ấy kết thúc đột ngột chỉ vài năm sau khi Édouard qua đời.
Lệnh cấm 1872 và lần mở cửa lại năm 1933
Trang lịch sử của Kurhaus viết rằng sau nhiều năm bàn thảo về một lệnh cấm chung, sảnh chơi đóng cửa từ cuối mùa năm 1872 trong hơn 60 năm. Phần lớn khách quốc tế đến chủ yếu để chơi đã không còn quay lại.
Theo số liệu 789win đối chiếu, thị trấn phải chuyển hướng sang chữa bệnh. Từ 1872/73, Kurhaus mở cửa quanh năm lần đầu; mùa 1872 có khoảng 60.000 khách và đến 1928 là khoảng 100.000, nhưng nguồn thuế từ sảnh chơi thì mất hẳn.
Giai đoạn 1912–1917 mà 789win ít thấy nhắc trong sách tiếng Việt, kiến trúc sư August Stürzenacker mở rộng khu nhà nhưng giữ nguyên mặt tiền của Weinbrenner và các sảnh của Séchan. Theo một nghiên cứu của Thư viện bang Baden, cách giữ lại công trình cũ như vậy hiếm thấy vào đầu thế kỷ 20.
Mốc mà 789win ghi đậm trong dòng thời gian là ngày 3/10/1933, khi sảnh chơi mở cửa lại với giấy phép đầu tiên ở Đức sau lệnh cấm, do một nhóm vận hành tư nhân người Pháp đảm nhận. Nó lại đóng cửa ngày 14/8/1944, giữa Thế chiến II.
Ở bài về Ridotto ở Venice, 789win kể một lệnh đóng cửa kéo dài hơn 160 năm; với thị trấn Đức, quãng nghỉ ngắn hơn nhiều.
Ở phần cuối, 789win kể cách khu nhà bước sang một vai trò mới.
Kurhaus Baden-Baden ngày nay: sảnh hội nghị của thế giới
Năm 1950, sảnh chơi hoạt động trở lại qua công ty Spielbank Baden-Baden GmbH & Co. KG. Kurhaus Baden-Baden từ đó cũng thành nơi tổ chức các sự kiện quốc tế lớn.
Trong các sự kiện 789win điểm lại, nổi bật nhất là Đại hội Olympic: từ 23 đến 28/9/1981, kỳ đại hội lần thứ XI họp tại đây, và Ủy ban Olympic Quốc tế chọn Calgary cùng Seoul đăng cai Thế vận hội 1988. Hồi 1925, một chặng giải cờ vua quốc tế cũng diễn ra trong khu nhà.
Một mốc gần hơn mà 789win muốn nhắc: tối 3/4/2009, lãnh đạo 28 nước NATO dự bữa tối làm việc tại phòng Florentiner Saal, mở màn hội nghị thượng đỉnh Strasbourg-Kehl. Đến 2021, thành phố được UNESCO công nhận trong nhóm “Các đô thị nước khoáng lớn của châu Âu”.
| Năm | Mốc lịch sử |
|---|---|
| 1821–1824 | Đại công tước Ludwig quyết định, Weinbrenner xây Conversationshaus |
| 1838 | Jacques Bénazet nhận giấy phép |
| 1848–1867 | Thời Édouard Bénazet, sảnh Séchan 1853–1855 |
| 1872 | Sảnh chơi đóng cửa hơn 60 năm |
| 1933 | Mở lại ngày 3/10, giấy phép đầu tiên ở Đức |
| 1950 | Hoạt động trở lại sau Thế chiến II |
| 1981, 2009 | Đại hội Olympic XI, bữa tối thượng đỉnh NATO |
Bảng trên do 789win tổng hợp từ các nguồn cuối bài. Chặng tiếp theo của chuyên mục sẽ là Monte-Carlo năm 1863, nơi chính những người đi theo con đường của Bénazet dựng nên một thành phố mới.
Kết luận
Với Kurhaus Baden-Baden, chúng ta thấy một toà nhà có thể sống qua lệnh cấm, chiến tranh và đổi chủ mà vẫn giữ nguyên hàng cột năm 1824. Xem thêm chuyên mục lịch sử casino châu Âu hoặc về trang tin 789win pc để đọc tiếp những chương lịch sử khác.
Nguồn tham khảo
- The conversation house – Kurhaus Baden-Baden
- Casino Baden-Baden – Wikipedia tiếng Đức
- Kurhaus of Baden-Baden – Wikipedia
