Dòng thời gian casino châu Âu thế kỷ 17–18: từ Venice đến Spa
Theo cách 789win sắp xếp, dòng thời gian casino châu Âu bắt đầu từ 1638, khi Đại Hội đồng Venice chuyển một cánh của Palazzo Dandolo gần San Moisè thành Ridotto. Đây được xem là nhà chơi công khai, hợp pháp đầu tiên của phương Tây.
Một chi tiết 789win luôn nhắc: Ridotto chỉ mở trong mùa Carnevale, khách phải đeo mặt nạ, đội mũ ba góc. Ngày 27/11/1774, Giorgio Pisani đề nghị đóng cửa, và sảnh khép lại ngay trong năm sau 136 năm hoạt động.
Trong lúc Venice khép lại, Spa ở Thân vương quốc Liège đi lên. Đặc quyền 1762–1763 cho phép dựng La Redoute; tới 1781, hoàng đế Joseph II gọi nơi đây là “Café của châu Âu”.
Đến 1785, Salon Levoz ra đời và châm ngòi “Cuộc tranh cãi trò chơi”, góp phần dẫn tới Cách mạng Liège năm 1789. Chi tiết nằm trong hai bài Ridotto và Casino di Venezia cùng Casino de Spa 1763 trên 789win.
Thế kỷ 19 chuyển trung tâm sang các thị trấn nước khoáng Đức rồi tới Địa Trung Hải.
Thế kỷ 19: Baden-Baden và Monte-Carlo
Đây là thế kỷ có nhiều mốc nhất trong chuyên mục. Ba phần dưới đây 789win sắp theo trình tự để bạn thấy các sự kiện nối nhau thế nào.
1824–1872: thời Weinbrenner và Bénazet
Friedrich Weinbrenner hoàn thành Conversationshaus của thị trấn Rừng Đen vào 1824. Đến 1838, khi Paris đóng các sảnh ở Palais-Royal, Jacques Bénazet nhận giấy phép; con trai Édouard tiếp quản từ 1848 đến 1867.
Cuối mùa 1872, sảnh chơi ở đây đóng cửa hơn 60 năm. Bài Kurhaus Baden-Baden và thời Bénazet kể đầy đủ giai đoạn này.
1863–1869: Monte-Carlo ra đời
Như 789win đã kể, Société des Bains de Mer thành lập năm 1863 theo sắc lệnh của Hoàng thân Charles III, sảnh chơi khai trương mùa xuân năm ấy. Ngày 1/6/1866, sắc lệnh đặt tên các cơ sở là “Monte-Carlo”.
François Blanc, người từng làm nên Homburg, điều hành công ty. Theo SBM, tới 1869 khu phố đón hơn 170.000 du khách.
1878–1881: kỷ nguyên Garnier
Vào 1878, các toà nhà cũ bị phá bỏ để dựng quần thể mới trong chưa đầy 6 tháng. Charles Garnier thêm mái vòm, hai tháp nhọn, và ngày 25/1/1879 Sarah Bernhardt khai mạc nhà hát.
Sang 1881, Garnier xây Salle des Amériques. Theo 789win, đây là thời điểm hình ảnh “sảnh casino châu Âu” được định hình; xem thêm bài Monte-Carlo và François Blanc.
Bước sang thế kỷ 20, như 789win ghi nhận, chiến tranh sẽ thử thách mọi công trình.
Nửa đầu thế kỷ 20: chiến tranh, tái thiết và mở cửa lại
Vào 1911, Diaghilev đưa Ballets Russes về Monte-Carlo. Đến 1917, hoả hoạn thiêu rụi phòng khiêu vũ và nhà hát thế kỷ 18 ở Spa; Hansen và Paes tái thiết từ 1919 đến 1929, tạo ra Salon Rose.
Ngày 5/1/1934, Österreichische Casino AG thành lập; tháng 2 cùng năm, sảnh đầu tiên mở tại khách sạn Panhans ở Semmering. Trước đó, ngày 3/10/1933, Kurhaus đã mở lại sảnh với giấy phép đầu tiên ở Đức sau lệnh cấm.
Theo các nguồn 789win đối chiếu, Thế chiến II đóng cửa hầu hết các sảnh: Kurhaus ngày 14/8/1944, Baden bei Wien ngày 26/8/1944. Sau chiến tranh, Badgastein mở lại năm 1950, Baden bei Wien vào 1955; Kurhaus cũng hoạt động trở lại cùng năm 1950.
Ngày 18/4/1956, đám cưới Rainier III và Grace Kelly khiến thế giới hướng về Monte-Carlo. Với 789win, đây là cột mốc khép lại nửa đầu thế kỷ và mở ra thời các doanh nghiệp quốc gia.
Từ 1967 đến 2025: thời các doanh nghiệp nhà chơi
Ngày 29/11/1967, Österreichische Spielbanken AG thành lập và vận hành từ 1/1/1968; tháng 12/1984 đổi tên thành Casinos Austria AG. Đọc thêm bài Casinos Austria 1967 của 789win.
Ở Hà Lan, mốc 789win đánh dấu là ngày 17/12/1975, khi chính phủ trao giấy phép duy nhất cho Holland Casino. Cơ sở đầu tiên khai trương ở Zandvoort ngày 1/10/1976, và ngày 4/10/1979 cơ sở thứ ba mở trong Kurhaus Scheveningen.
Từ 23 đến 28/9/1981, Kurhaus ở Rừng Đen đón Đại hội Olympic lần thứ XI, nơi Calgary và Seoul được chọn đăng cai Thế vận hội 1988. Mốc này cho thấy các công trình ấy còn là sân khấu của lịch sử thể thao; nếu bạn yêu thể thao, chuyên mục huyền thoại bóng đá của 789win kể tiếp mảng lịch sử ấy.
Đến 2021, UNESCO công nhận “Các đô thị nước khoáng lớn của châu Âu”, trong đó có Spa và thị trấn của Weinbrenner. Với 789win, đây là sự công nhận dành cho cả chuyên mục. Tối 31/1/2025, cơ sở Zandvoort đóng cửa vĩnh viễn, khép lại mốc cuối trong chuyên mục; xem bài Holland Casino 1976.
| Năm | Mốc | Địa điểm |
|---|---|---|
| 1638 | Ridotto mở cửa | Venice |
| 1762–1763 | Đặc quyền xây La Redoute | Spa |
| 1774 | Ridotto đóng cửa | Venice |
| 1781 | “Café của châu Âu” | Spa |
| 1824 | Weinbrenner hoàn thành Conversationshaus | Baden-Baden |
| 1838 | Jacques Bénazet nhận giấy phép | Baden-Baden |
| 1863 | Thành lập SBM | Monaco |
| 1866 | Sắc lệnh đặt tên Monte-Carlo | Monaco |
| 1872 | Lệnh cấm, đóng cửa hơn 60 năm | Baden-Baden |
| 1879 | Nhà hát Garnier khai mạc | Monaco |
| 1917–1929 | Hoả hoạn và tái thiết | Spa |
| 1933–1934 | Baden-Baden mở lại; sảnh đầu tiên ở Áo | Đức, Áo |
| 1967–1968 | Thành lập và vận hành Spielbanken AG | Áo |
| 1975–1976 | Giấy phép duy nhất; khai trương Zandvoort | Hà Lan |
| 2021 | UNESCO công nhận các đô thị nước khoáng | Châu Âu |
| 2025 | Zandvoort đóng cửa | Hà Lan |
Bảng trên do 789win lập từ các nguồn sơ cấp đã dẫn ở từng bài. Nếu muốn nhìn các công trình qua lăng kính kiến trúc, bạn có thể đọc bài kiến trúc sảnh casino cổ châu Âu.
Kết luận
Gần bốn thế kỷ, từ mặt nạ Carnevale đến viên bi cuối cùng ở Zandvoort, dòng thời gian casino châu Âu cho thấy sảnh chơi luôn gắn với du lịch, luật pháp và kiến trúc. Xem lại chuyên mục lịch sử casino châu Âu hoặc về trang tin 789win pc.
Nguồn tham khảo
- History – Monte-Carlo SBM Corporate
- Eine illustre Zeit – Kurhaus Baden-Baden
- Geschiedenis – Holland Casino
- Casinos Austria – Wien Geschichte Wiki
