Lịch sử Copa America kéo dài hơn một thế kỷ, từ kỳ đầu tiên năm 1916 tại Argentina khi giải còn mang tên Giải vô địch Nam Mỹ. 789win tổng hợp tiền thân năm 1910, lần đổi tên năm 1975, cuộc đua danh hiệu giữa Argentina và Uruguay, cùng kỷ lục giải đấu châu lục lâu đời nhất được Guinness ghi nhận.
Từ giải năm 1910 đến kỳ đầu tiên năm 1916
Muốn kể lịch sử Copa America, phải bắt đầu từ năm 1910. Theo The Guardian, Argentina tổ chức Copa Centenario Revolución de Mayo để kỷ niệm 100 năm Cách mạng tháng Năm, sự kiện mở đầu cuộc chiến giành độc lập khỏi Tây Ban Nha, và mời các nước láng giềng như Brazil và Uruguay tham dự. Đây là sự kiện diễn ra một lần, chưa mang tính chính thức.
Sáu năm sau, năm 1916, Giải vô địch bóng đá Nam Mỹ (Campeonato Sudamericano de Football) chính thức ra đời tại Argentina. Theo trang chính thức của ban tổ chức, kỳ đầu có bốn đội tham dự: Argentina, Brazil, Chile và Uruguay. Uruguay giành chức vô địch đầu tiên, mở ra trang đầu của lịch sử Copa America.
Những kỳ đầu không có trận chung kết. CONMEBOL ghi nhận nhiều kỳ được tổ chức theo thể thức vòng tròn, các đội gặp nhau lần lượt và đội nhiều điểm nhất lên ngôi. Chẳng hạn năm 1917, Uruguay vô địch sau khi thắng Argentina 1-0 ở lượt trận cuối, bàn thắng của Héctor Scarone phút 62.
Điều đáng chú ý là sân chơi Nam Mỹ ra đời trước World Cup tới 14 năm. Vì vậy, khi so sánh các sân chơi cấp đội tuyển, lịch sử Copa America luôn được xếp ở vị trí đầu tiên về tuổi đời. Bạn có thể đối chiếu với bài lịch sử World Cup để thấy hai sân chơi này phát triển song song ra sao.
Từ Giải vô địch Nam Mỹ đến tên gọi Copa America
Trong hơn nửa thế kỷ, sân chơi này mang tên Giải vô địch Nam Mỹ. Theo The Guardian, phải đến 1975 cái tên mới chính thức trở thành Copa América như ngày nay. Lần đổi tên này là cột mốc quan trọng nhất trong lịch sử Copa America, vì nó đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn hiện đại.
Các kỳ sau đó dần ổn định thể thức. Ban tổ chức cho biết danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất chính thức được trao lần đầu vào năm 1987. Đây là chi tiết nhỏ nhưng cho thấy lịch sử Copa America dần chú trọng hơn đến các cá nhân nổi bật, chứ không chỉ đội vô địch.
Không chỉ diễn ra trên đất Nam Mỹ, theo Guinness, kỳ 2024 được tổ chức tại Mỹ. Việc đăng cai bên ngoài châu lục cho thấy sức hút của lịch sử Copa America đã vượt khỏi phạm vi khu vực.
Cuộc đua danh hiệu giữa Argentina, Uruguay và Brazil
Trận chiến lớn nhất trong lịch sử Copa America là cuộc đua giữa Argentina và Uruguay. Năm 2015, The Guardian viết rằng Uruguay đang là đội thành công nhất với 15 danh hiệu, hơn Argentina một danh hiệu, còn Brazil có 8.
Đến năm 2024, cục diện đã đổi. Theo ban tổ chức và Guinness, sau 48 kỳ đấu tổ chức từ 1916 đến 2024, Argentina dẫn đầu với 16 danh hiệu, Uruguay có 15 và Brazil có 9. Argentina vô địch hai kỳ liên tiếp, kỳ gần nhất năm 2024, khi Lionel Messi là đội trưởng.
Một điểm cần lưu ý khi đọc lịch sử Copa America là cách đếm số kỳ. Vì có giai đoạn diễn ra gần như hằng năm và có giai đoạn cách nhau nhiều năm, tổng số 48 kỳ không tương ứng với số năm kể từ 1916. Đây là lý do các bảng thống kê luôn ghi rõ mốc thời gian đi kèm số danh hiệu.
Sự kình địch Argentina và Uruguay còn có ý nghĩa đặc biệt vì hai nước nằm sát nhau bên bờ sông Río de la Plata. Mỗi lần hai đội gặp nhau, cuộc đua danh hiệu trong lịch sử Copa America lại được nhắc tới như một phần bản sắc bóng đá của cả vùng.
| Đội tuyển | Số lần vô địch (đến 2024) |
|---|---|
| Argentina | 16 |
| Uruguay | 15 |
| Brazil | 9 |
Ba đội trên chiếm phần lớn danh hiệu ở đấu trường này, nhưng lịch sử Copa America vẫn có chỗ cho các đội khác. Ban tổ chức cho biết Paraguay, Chile và cả Bolivia cũng từng nâng cúp. Những danh hiệu này cho thấy đây không chỉ là cuộc chơi riêng của nhóm ba nước lớn.
Nhiều huyền thoại Nam Mỹ từng góp mặt tại đây. Bạn có thể đọc thêm về Maradona và Pelé trong chuyên mục huyền thoại bóng đá của chúng tôi để hiểu hơn bối cảnh bóng đá của khu vực.
Khi đặt ba con số 16, 15 và 9 cạnh nhau, có thể thấy khoảng cách giữa hai đội dẫn đầu chỉ là một danh hiệu. Mỗi kỳ đấu mới vì vậy đều có khả năng làm thay đổi thứ tự trên bảng vàng.
Giải đấu châu lục lâu đời nhất thế giới
Guinness World Records công nhận Copa America là giải bóng đá cấp châu lục có lịch sử tổ chức dài nhất, với 108 năm tính đến kỳ 2024. Ban tổ chức cũng gọi đây là sân chơi đội tuyển quốc gia lâu đời nhất hành tinh, nhân dịp kỷ niệm 110 tuổi.
Danh hiệu này giải thích vì sao lịch sử Copa America có vị trí đặc biệt trong bóng đá thế giới. Sân chơi này đã đi cùng sự phát triển của bóng đá Nam Mỹ qua hàng chục thế hệ cầu thủ, từ những kỳ vòng tròn đầu tiên đến các trận chung kết hiện đại.
Tổng kết. Hơn một thế kỷ lịch sử Copa America là câu chuyện về sự kình địch, truyền thống và niềm đam mê của bóng đá Nam Mỹ. 789win sẽ tiếp tục kể về những cuộc tranh tài lớn khác trong chuyên mục lịch sử giải đấu. Bạn có thể đọc tiếp lịch sử World Cup hoặc lịch sử Euro.
