Ronaldo Nazario (sinh năm 1976), “Người ngoài hành tinh” của Brazil, hai lần đoạt Quả bóng vàng, ba lần là Cầu thủ hay nhất thế giới của FIFA và ghi 8 bàn giúp Brazil vô địch World Cup 2002 sau hai năm chống chọi chấn thương gối. 789win kể lại hành trình từ Rio tới Barca, Inter, Real.
Cậu bé Bento Ribeiro, Cruzeiro và PSV
Ronaldo Luís Nazário de Lima sinh ngày 22/9/1976 tại Rio de Janeiro, theo hồ sơ của Real Madrid và CBF. Một số trang tiếng Việt ghi ngày 18/9, nhưng hai nguồn chính thức này thống nhất ở ngày 22. Theo BBC, cái tên Ronaldo được đặt theo vị bác sĩ đã đỡ đẻ cho mẹ cậu.
Cậu bé lớn lên ở khu Bento Ribeiro, phía bắc thành phố, học chơi bóng trên những sân futsal nhỏ. Người hâm mộ Việt Nam sau này quen gọi ông là Ronaldo “béo” hay “Rô béo”, còn báo chí quốc tế dùng các biệt danh “O Fenômeno”, R9. Trên VnExpress, tên Ronaldo Nazario được dùng để phân biệt rõ với Cristiano Ronaldo của Bồ Đào Nha.
CBF cho biết Cruzeiro là nơi phát hiện ra tài năng này vào năm 1993. Theo BBC, cậu ghi 44 bàn sau 47 trận trong hai mùa đầu, góp phần giúp đội bóng đoạt Cúp Quốc gia Brazil 1993 và chức vô địch bang Minas Gerais 1994, theo CBF.
Trước khi tròn 18 tuổi, Ronaldo Nazario được HLV Carlos Alberto Parreira gọi vào tuyển Brazil dự World Cup 1994 tại Mỹ. Cậu không ra sân phút nào, nhưng vẫn có tên trong tập thể vô địch. Trận ra mắt đội tuyển diễn ra trước đó, ngày 23/3/1994 gặp Argentina ở Recife, theo thống kê của RSSSF.
Sau giải đấu, PSV Eindhoven chiêu mộ chàng tiền đạo 17 tuổi; BBC kể rằng chính Romário đã khuyên cậu chọn Hà Lan. Theo Real Madrid, R9 ghi 52 bàn sau 56 trận cho PSV. Riêng mùa đầu tiên, BBC thống kê con số 35 bàn trong 36 trận.
Một mùa ở Barca, kỷ lục chuyển nhượng và Quả bóng vàng 1997
Ngày 17/7/1996, Barcelona công bố bản hợp đồng với cầu thủ 19 tuổi từ PSV. Theo trang chủ Barca, lễ ra mắt diễn ra ở Miami, nơi ông đang cùng tuyển Olympic Brazil chuẩn bị cho Atlanta 1996. Theo BBC, phí chuyển nhượng 13,2 triệu bảng là kỷ lục thế giới khi ấy.
Dưới sự dẫn dắt của Bobby Robson, Ronaldo Nazario chỉ ở Camp Nou đúng một mùa nhưng ghi 47 bàn sau 49 trận. 34 bàn tại La Liga mang về cho ông danh hiệu Pichichi và Chiếc giày vàng châu Âu. Barca đoạt Cúp Nhà vua, Siêu cúp Tây Ban Nha cùng Cúp C2 châu Âu.
FIFA trao danh hiệu Cầu thủ hay nhất thế giới năm 1996 cho tiền đạo này khi mới 20 tuổi, biến ông thành người nhận giải trẻ nhất lịch sử. Năm 1997, theo FIFA, R9 bảo vệ thành công với 480 điểm, bỏ xa người về nhì Roberto Carlos (85 điểm), khoảng cách lớn nhất của giải.
Cũng năm 1997, Ronaldo Nazario lần đầu đoạt Quả bóng vàng của tạp chí France Football. Ông chuyển sang Inter Milan với giá 19,5 triệu bảng, theo BBC là một kỷ lục chuyển nhượng thế giới mới. Cùng năm, ông vô địch Copa América và Cúp Liên đoàn các châu lục với tuyển Brazil, theo CBF.
Bí ẩn chung kết 1998 và hai lần đứt gân gối ở Inter
Ở Inter, Ronaldo Nazario đoạt Cúp UEFA 1998 và ghi bàn trong trận chung kết gặp Lazio tại Paris, theo BBC. Trang chủ Barca gọi ông là “The Phenomenon”, biệt danh về sau trở thành tên gọi quen thuộc của ông khắp thế giới.
Tại World Cup 1998, Ronaldo Nazario ghi 4 bàn và được trao Quả bóng vàng World Cup dành cho cầu thủ xuất sắc nhất giải, theo VietnamPlus và BBC. Brazil vào chung kết gặp chủ nhà Pháp tại Stade de France ngày 12/7/1998.
Vài giờ trước trận đấu, sau bữa trưa cùng đội, ông lên cơn co giật, bất tỉnh khoảng hai phút, theo BBC. Ông được đưa tới bệnh viện kiểm tra, rồi vẫn được đưa vào đội hình xuất phát. Brazil thua 0–3. Nguyên nhân cơn co giật đến nay chưa được làm rõ; VietnamPlus gọi đó là một bí ẩn.
Sáu phút ở Olimpico
Tháng 11/1999, Ronaldo Nazario bị đứt một phần gân bánh chè gối phải, sau đó phẫu thuật. Tháng 4/2000, ông trở lại trong trận lượt đi chung kết Coppa Italia gặp Lazio ở Olimpico. Theo BBC, chỉ sáu phút sau khi vào sân, đầu gối ấy lại chấn thương, lần này là đứt hoàn toàn.
BBC kể rằng tám tháng sau ca mổ thứ hai, ông vẫn chưa thể gập gối quá 90 độ và có những ngày tập phục hồi tới chín tiếng. CBF cho biết tổng cộng chàng tiền đạo xa sân cỏ 15 tháng, và nhiều người khi ấy nghi ngờ khả năng ông còn thi đấu đỉnh cao.
World Cup 2002: 8 bàn và cú đúp ở Yokohama
Ronaldo Nazario tới Hàn Quốc và Nhật Bản năm 2002 trong đội hình của HLV Luiz Felipe Scolari. Ông ghi bàn vào lưới Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc, Costa Rica (hai bàn) và Bỉ. Ở bán kết, cú đá mũi giày của ông lại hạ Thổ Nhĩ Kỳ 1–0 để đưa Brazil vào chung kết, theo BBC.
Theo chính lời kể với BBC, kiểu tóc “Cascão” nổi tiếng mà ông để ở giải đấu nhằm khiến dư luận bớt bàn tán về chấn thương. Với ông, chiến thắng lớn nhất là được chơi bóng trở lại.
Hai bàn vào lưới Oliver Kahn
Trận chung kết diễn ra ngày 30/6/2002 tại Yokohama. Phút 67, thủ môn Oliver Kahn không bắt dính cú sút của Rivaldo và R9 đệm bóng mở tỷ số. Bàn thứ hai đến sau đường chuyền của Kléberson: Rivaldo để bóng chạy qua chân, Ronaldo Nazario dứt điểm vào góc thấp, ấn định chiến thắng 2–0.
Brazil lần thứ năm vô địch thế giới. Theo FIFA, chính số 9 của Brazil đã vượt qua số 1 của Đức ở chung kết, rồi cuối năm còn vượt Kahn để giành danh hiệu Cầu thủ hay nhất thế giới thứ ba. Ông được trao Chiếc giày vàng với 8 bàn, đoạt Quả bóng vàng thứ hai.
Năm 2006, ông ghi thêm 3 bàn, nâng tổng số bàn tại World Cup lên 15 sau 19 trận, vượt kỷ lục của Gerd Müller, theo VietnamPlus. CBF cũng xác nhận ông từng là chân sút số một lịch sử giải đấu.
Theo thống kê của RSSSF về các trận quốc tế chính thức, Ronaldo Nazario khoác áo Brazil 98 trận, ghi 62 bàn, trận cuối là cuộc chia tay gặp Romania ở São Paulo ngày 7/6/2011. Con số 105 trận, 67 bàn mà CBF và VietnamPlus đưa ra tính thêm cả những trận không nằm trong danh sách trận quốc tế chính thức đó.
Real Madrid, những năm cuối và cuộc sống sau sân cỏ
Mùa hè 2002, nhà vô địch thế giới gia nhập Real Madrid. Theo trang chủ Real, ngày 6/10/2002, trong trận ra mắt gặp Alavés, ông ghi bàn chỉ chưa đầy một phút sau khi vào sân và kết thúc trận với cú đúp.
Tại Bernabéu, Ronaldo Nazario đá cùng Zinedine Zidane, người đã khoác áo Real từ năm 2001. Ông chơi 177 trận, ghi 104 bàn, đoạt 2 chức vô địch La Liga, 1 Cúp Liên lục địa (được bầu là cầu thủ hay nhất trận) và 1 Siêu cúp Tây Ban Nha, kèm danh hiệu Pichichi mùa 2003/04, theo Real Madrid.
Rời Madrid, Ronaldo Nazario chuyển tới AC Milan, rồi trở về Brazil khoác áo Corinthians, hai điểm dừng cuối cùng trong sự nghiệp theo Real Madrid. Theo CBF, ông cùng đội bóng São Paulo đoạt chức vô địch bang Paulista và Cúp Quốc gia Brazil năm 2009.
Ngày 14/2/2011, Ronaldo Nazario tuyên bố giải nghệ. Phát biểu với ESPN Brasil năm 2026, được VnExpress dẫn lại, ông nhớ rằng khi đó đầu óc vẫn biết phải làm gì, nhưng cơ thể không còn đáp ứng nổi.
Sau sân cỏ, ông trở thành nhà đầu tư bóng đá: từng là cổ đông lớn của Real Valladolid từ 2018 và sở hữu Cruzeiro, đội bóng đã phát hiện ra mình. Theo Futebol e Negócios (2/2026), ông đã bán Cruzeiro năm 2024 và cổ phần ở Valladolid năm 2025, hiện tập trung vào các dự án kinh doanh khác.
Từ cậu bé ở Bento Ribeiro đến người hai lần đứng dậy sau chấn thương gối, Ronaldo Nazario xứng đáng đứng cạnh Pelé, Eusébio, Ferenc Puskás hay Alfredo Di Stéfano và Johan Cruyff. Xem thêm các chân dung khác trong chuyên mục huyền thoại bóng đá của 789win.
