Zidane (sinh năm 1972), biệt danh “Zizou”, là cậu bé lớn lên ở khu La Castellane của Marseille trở thành người hùng đánh đầu hai lần trong chung kết World Cup 1998, đoạt Quả bóng vàng và ghi cú vô lê lịch sử ở Glasgow. 789win kể lại hành trình ấy, từ Cannes, Bordeaux, Juventus tới ghế HLV Real Madrid và tuyển Pháp.
Cậu bé La Castellane, Cannes và Bordeaux
Zinedine Zidane chào đời ngày 23/6/1972 tại Marseille, trong một gia đình gốc Algeria, người Kabyle. Cậu bé lớn lên tại khu La Castellane, học đá bóng đầu tiên với đội US Saint-Henri, rồi từ năm 1983 chuyển sang câu lạc bộ SO Septèmes.
Theo Encyclopédie Universalis, chính tuyển trạch viên Jean Varraud đã phát hiện ra cậu và đưa về trung tâm đào tạo của AS Cannes vào giữa thập niên 1980. Ngày 20/5/1989, khi chưa tròn 17 tuổi, cậu có trận đấu chuyên nghiệp đầu tiên ở giải hạng nhất Pháp.
Năm 1992, sau khi Cannes xuống hạng, Zidane chuyển tới Bordeaux. Theo số liệu của chính Girondins de Bordeaux, ông chơi 179 trận, ghi 39 bàn, có 13 đường kiến tạo trong bốn mùa khoác áo đội bóng này.
Mùa 1995–96 là bước ngoặt. Bordeaux vô địch Cúp Intertoto rồi tiến vào chung kết Cúp UEFA, trên đường loại cả AC Milan tại tứ kết, trước khi thua Bayern Munich. Châu Âu bắt đầu biết tới tiền vệ tấn công có những pha xử lý mềm mại đến khó tin.
Juventus, hai cú đánh đầu năm 1998 và Euro 2000
Mùa hè 1996, sau Euro 1996 cùng tuyển Pháp, ông gia nhập Juventus. Tại Turin, ông vô địch Serie A các năm 1997 và 1998, nhưng hai lần liên tiếp thua tại chung kết Champions League vào chính hai năm đó.
Sự nghiệp quốc tế của Zidane bắt đầu ngày 17/8/1994 trong trận hòa Cộng hòa Séc 2–2. Theo Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF), ông vào sân từ ghế dự bị rồi ghi cả hai bàn cho đội nhà.
Trận chung kết ở Stade de France
Ngày 12/7/1998, Pháp gặp đương kim vô địch Brazil trong trận chung kết World Cup trên sân nhà Stade de France ở Saint-Denis, trước 80.000 khán giả. Phút 27, từ quả phạt góc của Emmanuel Petit, Zidane bật cao hơn Leonardo đánh đầu mở tỷ số. Sát giờ nghỉ, ông lại đánh đầu ghi bàn từ quả phạt góc của Youri Djorkaeff.
Petit ấn định chiến thắng 3–0 trong phút bù giờ cuối trận. Pháp lần đầu vô địch thế giới. Sau trận, chính người hùng nói với FIFA: “Tôi chưa bao giờ đánh đầu giỏi, nhưng may mắn là tôi đã làm đúng, hai lần.”
Cuối năm đó, Zizou giành Quả bóng vàng 1998, xếp trên Davor Šuker cùng Ronaldo; ông là người Pháp thứ 4 đoạt giải, theo FFF, sau Raymond Kopa, Michel Platini, Jean-Pierre Papin. Ông cũng ba lần được FIFA bầu là Cầu thủ hay nhất thế giới, vào các năm 1998, 2000, 2003.
Hai năm sau, Pháp vô địch Euro 2000, còn Zidane được bầu là cầu thủ hay nhất giải. Theo thống kê của FFF, ông ghi bàn vào lưới Tây Ban Nha tại tứ kết, rồi Bồ Đào Nha tại bán kết.
Điều khiến cả thế giới mê mẩn không chỉ là bàn thắng. Huấn luyện viên Aimé Jacquet nói với FIFA sau trận chung kết 1998 rằng Zidane có “tầm nhìn nội tâm”, có thể khiến trái bóng làm bất cứ điều gì ông muốn. Theo Encyclopédie Universalis, từ những năm tập luyện tại Septèmes, cậu thiếu niên đã tự sáng tạo động tác xoay compa “roulette”, thứ về sau trở thành thương hiệu riêng của ông trên mọi sân cỏ châu Âu.
Real Madrid và cú vô lê ở Glasgow
Tháng 7/2001, chủ tịch Florentino Pérez đưa ông về Real Madrid với mức phí chuyển nhượng kỷ lục thế giới thời điểm đó, khoảng 75 triệu euro theo Encyclopédie Universalis. Trong buổi ra mắt, tân binh tuyên bố: “Tôi muốn vô địch cúp châu Âu, và muốn vô địch cùng Real Madrid.”
Chỉ một năm sau, lời hứa thành hiện thực. Ngày 15/5/2002, Real gặp Bayer Leverkusen trong trận chung kết Champions League tại Hampden Park, Glasgow, nơi đội bóng này từng thắng 7–3 tại chung kết năm 1960 nhờ các bàn thắng của Alfredo Di Stefano và Ferenc Puskas.
Raúl mở tỷ số ở phút 8, Lúcio sớm gỡ hòa. Sát giờ nghỉ, Roberto Carlos tạt bóng bổng từ cánh trái; Zidane, đứng tại rìa vòng cấm, tung cú vô lê bằng chân trái, vốn không phải chân thuận, đưa bóng vào góc cao khung thành. Theo UEFA, Real thắng 2–1, giành chức vô địch châu Âu thứ chín đúng năm kỷ niệm 100 năm thành lập.
Năm 2003, ông vô địch La Liga. Trong 5 mùa tại Bernabéu, ông chơi 227 trận, ghi 49 bàn, giành 6 danh hiệu cùng câu lạc bộ, theo trang chính thức của Real. Encyclopédie Universalis nhận xét trong lịch sử đội bóng, chỉ Di Stefano từng khiến các socio say mê đến như vậy.
Ngày 25/4/2006, Zidane thông báo sẽ giải nghệ sau World Cup ở Đức. Ngày 7/5 năm đó, khán giả Bernabéu đứng dậy vỗ tay rất lâu trong trận chia tay của ông.
World Cup 2006: Quả bóng vàng World Cup và cú húc đầu
Sau Euro 2004, Zizou từng chia tay tuyển Pháp, nhưng trở lại năm 2005, mang băng đội trưởng. Tại World Cup 2006, Pháp loại đương kim vô địch Brazil tại tứ kết, rồi thắng Bồ Đào Nha 1–0 tại bán kết với bàn thắng của chính đội trưởng từ chấm phạt đền.
Ngày 9/7/2006, trong trận chung kết với Italy tại Berlin, Zidane mở tỷ số phút 7 bằng một quả phạt đền kiểu Panenka. Marco Materazzi đánh đầu gỡ hòa phút 19, đưa hai đội bước vào hiệp phụ với tỷ số 1–1.
Phút 110 ở Berlin
Theo FIFA, tới phút 110, sau một pha tranh chấp trong vòng cấm cùng vài lời qua lại, ông quay người húc đầu vào ngực Materazzi. Trọng tài Horacio Elizondo rút thẻ đỏ theo báo cáo của các trợ lý. Đó là trận thứ 108, cũng là trận cuối cùng của ông trong màu áo tuyển Pháp. Italy sau đó thắng trên chấm luân lưu.
Dù vậy, ông vẫn nhận Quả bóng vàng World Cup dành cho cầu thủ hay nhất giải. Theo BBC, ông được 2.012 điểm, hơn Fabio Cannavaro 1.977 điểm; phần lớn phiếu bầu đã được giới báo chí gửi trước khi trận chung kết kết thúc.
Nhiều năm sau, Zidane nói với kênh Telefoot, theo lời FIFA trích lại: “Tôi không hề tự hào về điều mình đã làm, nhưng đó là một phần quá khứ của tôi.” Tổng cộng, Zizou có 108 trận, 31 bàn cho đội tuyển, theo FFF.
Ba Champions League liên tiếp và ghế HLV tuyển Pháp
Sau khi giải nghệ, ông trở lại Real Madrid với vai trò cố vấn, trợ lý huấn luyện viên đội một năm 2013, rồi huấn luyện viên đội trẻ Castilla. Tháng 1/2016, Zizou được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng đội một, công việc huấn luyện cấp cao đầu tiên của mình.
Theo UEFA, Zidane trở thành huấn luyện viên đầu tiên vô địch cúp châu Âu ba mùa liên tiếp: 2016, 2017, 2018, trận cuối thắng Liverpool 3–1 tại Kyiv. Trong giai đoạn này, Real thắng 104 trong 149 trận, vô địch La Liga 2017, hai Siêu cúp châu Âu cùng hai FIFA Club World Cup.
Thành tích ấy càng đặc biệt bởi đây là công việc huấn luyện cấp cao đầu tiên. UEFA thống kê tỷ lệ thắng của ông tại các cúp châu Âu đạt 69%, chỉ kém Jupp Heynckes trong nhóm huấn luyện viên có kinh nghiệm tương đương. Khi chia tay, Zidane lại nói rằng với ông, chức vô địch La Liga mới là niềm vui lớn nhất.
Ngày 31/5/2018, chỉ vài ngày sau chức vô địch tại Kyiv, ông bất ngờ từ chức. Năm 2017, ông nhận giải The Best FIFA dành cho huấn luyện viên xuất sắc nhất. Ông trở lại Real lần hai từ ngày 11/3/2019 đến tháng 5/2021, giành thêm một chức vô địch La Liga.
Ngày 28/7/2026, Liên đoàn Bóng đá Pháp bổ nhiệm Zidane làm huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia, thay Didier Deschamps, với hợp đồng kéo dài đến World Cup 2030. Theo CNA (dẫn Reuters), ông là thành viên thứ ba của đội hình vô địch 1998 dẫn dắt tuyển Pháp, sau Laurent Blanc, Deschamps.
Theo FFF, ông thuộc nhóm 8 cầu thủ từng giành World Cup, Euro, Champions League và Quả bóng vàng, cùng Franz Beckenbauer. Ông cũng là một trong năm cầu thủ ghi bàn ở hai trận chung kết World Cup khác nhau, cùng Pelé. Bên cạnh Johan Cruyff, Maradona hay Eusebio, Zidane xứng đáng có tên trong chuyên mục huyền thoại bóng đá của 789win.
