Franz Beckenbauer (1945–2024), biệt danh “Hoàng đế”, là người định hình vai trò libero hiện đại và một trong ba người vô địch World Cup cả khi là cầu thủ lẫn huấn luyện viên. 789win kể lại hành trình của ông từ Giesing tới Bayern, cánh tay băng bó ở Mexico 1970 và hai lần vô địch thế giới.
Tuổi thơ ở Giesing và lựa chọn Bayern Munich
Franz Anton Beckenbauer chào đời ngày 11/9/1945 tại Munich, trong một gia đình lao động. Cha cậu là nhân viên bưu điện, gia đình sống ở Giesing, không xa sân vận động nơi cậu về sau làm nên tên tuổi. Theo The Guardian, lên tám tuổi cậu bé đã được xem là cầu thủ có kỹ thuật tốt, dù ở một thành phố không thiếu người chơi bóng.
Đội bóng cậu yêu thích thuở nhỏ là 1860 Munich. Khi đó 1860 mới là thế lực của xứ Bavaria, còn Bayern chỉ là đội bóng nhỏ hơn. Cậu chơi cho đội trẻ của câu lạc bộ địa phương SC 1906 và định chuyển sang 1860.
Một trận đấu đã thay đổi tất cả. Theo lời ông kể, trong trận đấu trẻ cuối cùng của SC 1906 gặp 1860, một cầu thủ đối phương đã tát cậu. “Chừng đó là đủ. 1860 sẽ không bao giờ có được tôi”, ông nhớ lại. Thế là cậu thiếu niên gia nhập Bayern.
Năm 1964, chàng trai 18 tuổi ra mắt đội một Bayern khi đội còn chơi ở giải hạng hai. Ngay mùa đầu tiên, anh góp công giúp đội lên chơi Bundesliga, bước khởi đầu cho thời kỳ hoàng kim của câu lạc bộ.
Libero kiểu mới và ba Cúp C1 cùng Bayern
Libero là gì
Trước đó, libero chỉ là người đứng sau hàng thủ để bọc lót khi tiền đạo đối phương thoát xuống. Beckenbauer biến vị trí ấy thành một vai trò mới: khi đội có bóng, ông dâng lên giữa sân và làm nhạc trưởng phát động tấn công. Trang chính thức mang tên ông coi đây là sáng tạo của riêng ông. Theo The Guardian, cảm hứng đến khi ông xem hậu vệ trái Giacinto Facchetti của Inter băng lên tấn công trên truyền hình, rồi tự hỏi vì sao một hậu vệ đá ở trung tâm lại không thể làm điều tương tự.
Từ mùa 1966/67, huấn luyện viên Tschik Cajkovski ủng hộ ông chơi vai trò ấy. Ngày 31/5/1967, Bayern giành Cúp C2 sau khi thắng Rangers, trước đó họ cũng đoạt Cúp Quốc gia Đức mùa 1966–67. Beckenbauer được trao băng đội trưởng từ mùa 1968–69 và dẫn dắt đội tới chức vô địch quốc gia đầu tiên ngay mùa đó.
Vì sao gọi là Hoàng đế
Nguồn gốc biệt danh Der Kaiser đến nay vẫn còn tranh cãi. Có lần Beckenbauer giải thích rằng khi Bayern du đấu ở Vienna, ông được chụp ảnh cạnh hình Hoàng đế Áo Franz Joseph I, và báo chí bắt đầu gọi ông là “Hoàng đế bóng đá”. Tờ Welt am Sonntag lại cho rằng biệt danh ra đời sau chung kết Cúp Đức ngày 14/6/1969 gặp Schalke. Hôm đó, ông giữ bóng trước Reinhard Libuda, người được gọi là “Vua vùng Westphalia”, nên báo chí tìm cho ông một danh xưng còn cao quý hơn.
Ba Cúp C1 liên tiếp
Sau ba chức vô địch Bundesliga liên tiếp từ 1972 đến 1974, Bayern của Beckenbauer cùng thủ môn Sepp Maier và tiền đạo Gerd Müller đoạt Cúp C1 ba năm liền: 1974, 1975 và 1976. Tính cả sự nghiệp ở Bayern, ông có 4 chức vô địch Bundesliga, 4 Cúp Quốc gia, 1 Cúp C2 và 1 Cúp Liên lục địa.
Beckenbauer cũng hai lần đoạt Quả bóng vàng, vào các năm 1972 và 1976, và là hậu vệ duy nhất làm được điều đó. Năm 1974, Johan Cruyff giành danh hiệu này, nên hai người thay nhau thống trị bóng đá châu Âu suốt giai đoạn ấy.
Vì sao số trận cho Bayern có ba con số khác nhau? FC Bayern ghi 396 trận Bundesliga và 44 bàn trong giai đoạn 1965–1977. The Guardian ghi 427 trận ở giải vô địch, vì tính thêm mùa giải hạng hai 1964–65. Còn BBC Tiếng Việt ghi 582 trận, tức tổng số trận ở mọi giải đấu.
Từ Wembley 1966 tới cánh tay băng bó ở Mexico 1970
Năm 1965, tài năng trẻ của Bayern có trận ra mắt đội tuyển Tây Đức. Một năm sau, ở World Cup 1966 tại Anh, ông chơi tiền vệ, ghi 4 bàn khi mới 20 tuổi và giành giải cầu thủ trẻ xuất sắc nhất giải. Trận chung kết trên sân Wembley, Tây Đức thua chủ nhà Anh 2–4 sau hiệp phụ.
Trong trận chung kết trên sân Wembley, huấn luyện viên Helmut Schön giao cho Beckenbauer nhiệm vụ kèm Bobby Charlton, ngôi sao lớn hơn anh tám tuổi. Đội chủ nhà thắng 4–2, còn Tây Đức đành nhận ngôi á quân.
Bốn năm sau ở Mexico, hai đội gặp lại nhau tại tứ kết. Anh dẫn 2–0, rồi Beckenbauer ghi bàn rút ngắn tỷ số 1–2, mở đầu cuộc lội ngược dòng thắng 3–2 của Tây Đức. Bàn thắng ấy cho người Anh thấy rõ khả năng tấn công của một cầu thủ thường được giao việc phòng ngự.
Hình ảnh đáng nhớ nhất của giải lại đến ở trận bán kết gặp Italy. Beckenbauer bị trật khớp vai sau một pha phạm lỗi, nhưng Tây Đức đã dùng hết quyền thay người. Thế là ông tiếp tục thi đấu với cánh tay ép sát ngực, được băng bó lại. Tây Đức thua trận ấy, rồi thắng Uruguay 1–0 để giành hạng ba.
Đội trưởng của Euro 1972 và World Cup 1974
Từ năm 1971, Beckenbauer đeo băng đội trưởng đội tuyển quốc gia. Ngay năm sau, Tây Đức vô địch châu Âu sau khi đánh bại Liên Xô 3–0 trong trận chung kết Euro 1972.
Theo The Guardian, Helmut Schön trong nhiều năm không cho ông chơi libero ở đội tuyển. Đến World Cup 1974 trên sân nhà, khi Schön chấp nhận, tập thể này đi tới chức vô địch. Trong trận chung kết tại Munich, đội tuyển Hà Lan của Johan Cruyff dẫn trước từ quả phạt đền ở phút thứ 2, nhưng chủ nhà lội ngược dòng thắng 2–1.
Mặc áo số 5, Beckenbauer là người đầu tiên nâng chiếc cúp FIFA World Cup mới, theo trang chính thức mang tên ông. Tây Đức cũng trở thành đội đầu tiên vô địch thế giới khi đang giữ ngôi vô địch châu Âu.
Tổng cộng, “Hoàng đế” khoác áo đội tuyển 103 lần. Ông có mặt ở ba kỳ World Cup với các kết quả á quân năm 1966, hạng ba năm 1970 và vô địch năm 1974. Năm 1977, khi mới 31 tuổi, ông giã từ đội tuyển để sang Mỹ thi đấu và không dự World Cup 1978.
Cosmos, chiếc ghế huấn luyện và di sản
Năm 1977, libero người Đức gia nhập New York Cosmos, chơi cùng Pelé trước những khán đài đông nghịt ở Giants Stadium. Đội giành Soccer Bowl các năm 1977, 1978 và 1980, riêng ông được bầu là cầu thủ giá trị nhất mùa 1977. Sau đó ông về Hamburger SV, vô địch Bundesliga năm 1982, rồi chơi thêm một mùa ở Cosmos và giải nghệ năm 1983.
Năm 1984, dù chưa từng qua chương trình đào tạo huấn luyện viên của liên đoàn, Beckenbauer được giao dẫn dắt Tây Đức. World Cup 1986 ở Mexico, đội thua Argentina 2–3 trong chung kết. Bốn năm sau tại Rome, họ phục thù bằng chiến thắng 1–0 nhờ quả phạt đền của Andreas Brehme.
Nhờ vậy, Beckenbauer trở thành một trong ba người vô địch thế giới cả khi là cầu thủ lẫn huấn luyện viên, cùng Mário Zagallo và Didier Deschamps. Sau đó ông dẫn dắt Marseille khoảng bốn tháng, rồi hai lần ngồi ghế huấn luyện Bayern, vô địch Bundesliga 1994 và UEFA Cup 1996.
Ngoài sân cỏ, Beckenbauer là chủ tịch FC Bayern từ 1994 đến 2009, phó chủ tịch DFB từ năm 1998, rồi dẫn dắt ủy ban giành quyền đăng cai và ban tổ chức World Cup 2006. Danh tiếng ấy bị phủ bóng khi ông là một trong bốn người bị điều tra nghi tham nhũng liên quan tới giải đấu. Phiên tòa ở Thụy Sĩ kết thúc năm 2020 mà không có phán quyết.
Ngày 7/1/2024, Beckenbauer qua đời thanh thản trong giấc ngủ tại Salzburg, hưởng thọ 78 tuổi. Tháng 12/2024, Bayern treo vĩnh viễn chiếc áo số 5 của ông, con số gắn với ông suốt những năm làm libero (theo Bundesliga.com).
Nếu Pelé và Maradona được nhớ đến nhờ những pha bóng cá nhân, Hoàng đế để lại một cách chơi: người phòng ngự cuối cùng cũng có thể là người mở ra mọi đợt tấn công. Bạn có thể đọc thêm chân dung Pelé, Maradona và các bài khác trong chuyên mục huyền thoại bóng đá của 789win.
